Định hướng xây dựng Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia theo mô hình đa cực tại TPHCM

Ngày 31/7, Sở Công Thương TPHCM phối hợp với các đơn vị tổ chức tọa đàm "Hướng đến hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia tại TPHCM" nhằm lấy ý kiến hoàn thiện đề cương Đề án xây dựng Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia.

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Thị Kim Ngọc cho biết, sau sắp xếp đơn vị hành chính, TPHCM có thêm dư địa phát triển với nhiều lợi thế về công nghiệp, cảng biển, logistics, khoa học - công nghệ và dịch vụ kỹ thuật. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng cho sản xuất, giao thông, điện hóa, trung tâm dữ liệu và các ngành công nghệ cao ngày càng gia tăng, việc hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch xanh và tạo động lực hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của Thành phố.

Theo đề cương, Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia được nghiên cứu theo mô hình đa cực thay vì tập trung tại một địa điểm. Ba cực phát triển chính gồm Long Sơn, Phú Mỹ - Cái Mép - Thị Vải và Rạch Dừa - Sao Mai - Bến Đình, kết nối với hệ thống khu công nghiệp, trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), cơ sở đào tạo và các dịch vụ hỗ trợ, hình thành hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng đồng bộ.

Trong đó, Long Sơn được định hướng phát triển các ngành lọc hóa dầu, hóa chất, vật liệu mới và các giải pháp giảm phát thải; Phú Mỹ - Cái Mép - Thị Vải tập trung phát triển LNG, điện khí, hệ thống kho cảng và logistics; còn Rạch Dừa - Sao Mai - Bến Đình được xác định là trung tâm dịch vụ kỹ thuật dầu khí, công nghiệp chế tạo, điện gió ngoài khơi cùng các hoạt động vận hành, bảo dưỡng công trình năng lượng.

Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia vận hành như một hệ sinh thái

Theo các chuyên gia, để mô hình đa cực phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ là phát triển các cực công nghiệp mà còn phải xây dựng cơ chế liên kết đồng bộ giữa hạ tầng, doanh nghiệp và toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng.

Tại tọa đàm, nhiều ý kiến cho rằng Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia cần được vận hành như một hệ sinh thái thống nhất, trong đó hạ tầng cảng biển, kho bãi, đường ống, lưới điện, giao thông, cấp nước, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và cơ sở dữ liệu phải được quy hoạch đồng bộ. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế điều phối chung, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình liên thông và hệ thống giám sát thống nhất nhằm nâng cao hiệu quả vận hành.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tuấn, Trưởng Ban Thương mại, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), cho rằng TPHCM hội tụ nhiều lợi thế để hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia cũng như triển khai Dự án Bến cảng và Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo (RE-Hub). Đặc biệt, việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM được kỳ vọng tạo cú hích thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế cho hệ sinh thái năng lượng mới.

Theo lộ trình dự kiến, Đề án sẽ được hoàn thiện trong năm 2026. Giai đoạn 2026-2030 tập trung đầu tư hạ tầng nền tảng; giai đoạn 2031-2035 mở rộng hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng; từ năm 2036 đến 2045 hướng tới hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia có năng lực cạnh tranh trong khu vực. Sau tọa đàm, Sở Công Thương sẽ tiếp thu ý kiến chuyên gia, hoàn thiện đề cương, xây dựng bộ tiêu chí lựa chọn các dự án ưu tiên, làm cơ sở hoàn thiện Đề án trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt và triển khai.

Lê Anh