Khám sức khỏe toàn dân: Từ chính sách đến quản lý sức khỏe lâu dài

Bài 1: Mở rộng cơ hội chăm sóc sức khỏe cho người dân

Chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho toàn dân tại TPHCM bắt đầu từ ngày 25/5/2026, dự kiến hoàn thành chậm nhất vào ngày 31/12/2026. Theo Kế hoạch số 228/KH-UBND của UBND Thành phố, chương trình phấn đấu 100% người dân tại 168 phường, xã, đặc khu được khám sức khỏe ít nhất một lần trong năm; trẻ em dưới 2 tuổi được khám hai lần/năm; người làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm được khám định kỳ ít nhất 6 tháng/lần theo quy định.

Mở rộng cơ hội chăm sóc sức khỏe cho người dân

Ngồi chờ đến lượt khám tại Trạm Y tế xã Long Hải, ông N.T.T. (55 tuổi, ngụ xã Long Hải) vui vẻ cho biết ông mừng vì được bác sĩ về gần nhà thăm khám.

Ông T. từng phát hiện sỏi thận và phẫu thuật cách đây 5 năm. Sau khi sức khỏe ổn định, ông gần như không kiểm tra lại.

"Trước giờ tôi thấy vẫn khỏe nên không đi khám, mỗi lần đi khám lại tốn kém, mất công mất việc. Giờ được khám miễn phí như vậy cũng có dịp kiểm tra lại sức khỏe và yên tâm hơn", ông T. nói.

Tương tự, anh N.N.A. (39 tuổi, ngụ phường An Hội Tây), đang làm việc tại một doanh nghiệp tư nhân, cho biết công việc khiến anh khó sắp xếp thời gian đi khám. Chi phí cũng là khoản phải cân nhắc nên việc kiểm tra sức khỏe định kỳ thường bị bỏ qua. Sau khi được tổ dân phố thông báo và phường hướng dẫn, anh đã tham gia chương trình.

Trong khi đó, bà Hoàng Thị Sự (60 tuổi, ngụ phường An Hội Tây) duy trì thói quen khám định kỳ do đang điều trị tăng huyết áp. Khi nhận giấy mời, bà vui vì người cao tuổi trong khu dân cư được địa phương quan tâm, vận động kiểm tra sức khỏe.

"Tôi mong chương trình được duy trì hằng năm để người cao tuổi có thêm cơ hội đi khám. Những người không có điều kiện thì việc được khám như thế này rất tốt", bà Sự chia sẻ.

Thời gian, chi phí và điều kiện đi lại là những trở ngại khiến không ít người chưa duy trì việc khám sức khỏe định kỳ. Chương trình khám miễn phí, với các điểm khám được tổ chức tại địa phương, giúp người dân thuận tiện hơn trong việc kiểm tra sức khỏe.

TPHCM cũng triển khai hình thức khám không phụ thuộc địa giới hành chính. Người dân có thể tham gia tại các cơ sở y tế được phân công phù hợp theo hướng dẫn, không nhất thiết phải khám đúng địa bàn cư trú.

PGS-TS-BS Trần Phủ Mạnh Siêu, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Gò Vấp, cho biết hoạt động khám sức khỏe được triển khai trên cơ sở danh sách người dân do địa phương rà soát, mời và hướng dẫn đến khám. Việc phối hợp giữa cơ sở y tế và chính quyền địa phương giúp người dân, nhất là những người ít có điều kiện kiểm tra sức khỏe định kỳ, thuận tiện hơn khi tham gia chương trình.

Tiếp tục mở rộng đối tượng thụ hưởng

Theo Sở Y tế TPHCM, tính đến ngày 19/10, toàn Thành phố ghi nhận 6.318.764 người được khám sức khỏe, khám sàng lọc. Trong đó, có 2.279.506 học sinh được khám, đạt 87,1% kế hoạch; 1.248.756 người lao động, đạt 27,7% và 128.835 sinh viên, đạt 29,3%.

Tiến độ khám sức khỏe học sinh đạt tỷ lệ khá cao, trong khi nhóm người lao động và sinh viên còn thấp. Sở Y tế xác định đây là những nhóm cần tập trung đẩy nhanh tiến độ trong thời gian tới.

Kết quả triển khai cũng có sự khác biệt giữa các địa phương. Đến ngày 19/10, có 86/168 phường, xã, đặc khu đạt tỷ lệ khám cộng dồn từ 50% trở lên; trong đó 47 địa phương đạt từ 60%, 22 địa phương đạt từ 70% và 7 địa phương đạt từ 80% trở lên.

Xã Thạnh An và phường Phước Thắng đã hoàn thành khám sức khỏe, sàng lọc cho 100% người dân trên địa bàn. Trong khi đó, phường Cầu Ông Lãnh và phường Phú Thạnh vẫn có tỷ lệ khám dưới 30%.

Những số liệu này cho thấy chương trình đã tiếp cận được số lượng lớn người dân, nhưng tiến độ chưa đồng đều giữa các nhóm đối tượng và địa phương. Đặc biệt, tỷ lệ khám ở nhóm người lao động và sinh viên đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát những người chưa tham gia, xác định nguyên nhân và bố trí hình thức tổ chức phù hợp.

Cùng với việc đẩy nhanh tiến độ, TPHCM tiếp tục mở rộng diện thụ hưởng chính sách.

Ngày 17/10, UBND TPHCM có Công văn số 10110/UBND-VX chấp thuận mở rộng đối tượng khám sức khỏe định kỳ miễn phí. Theo đó, công dân Việt Nam chưa đủ điều kiện đăng ký thường trú, tạm trú tại TPHCM nhưng có thông tin nơi ở hiện tại trên địa bàn Thành phố được xác thực bằng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng VNeID cũng thuộc diện được khám sức khỏe miễn phí.

Việc mở rộng đối tượng tạo điều kiện cho những người đang sinh sống thực tế tại Thành phố nhưng chưa đủ điều kiện đăng ký cư trú được tham gia chương trình, hạn chế bỏ sót người thụ hưởng chính sách.

Sở Y tế đề nghị UBND các phường, xã, đặc khu rà soát, bổ sung danh sách đối tượng mới; phối hợp với công an địa phương xác thực thông tin cư trú trên VNeID, lập dự toán kinh phí và tổ chức khám theo quy định. Các địa phương đồng thời tiếp tục tập trung khám cho người lao động, sinh viên và những nhóm chưa được tiếp cận chương trình.

Giúp người dân phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật

Bên cạnh việc mở rộng diện thụ hưởng, chất lượng khám sức khỏe là yếu tố quyết định hiệu quả của chương trình.

BSCK2 Nguyễn Thanh Phong, Trưởng Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết tâm lý "thấy khỏe thì không cần khám" vẫn khá phổ biến. Trong thực tế khám bệnh, bác sĩ có thể phát hiện những trường hợp tăng huyết áp, đường huyết cao, rối loạn mỡ máu hoặc bất thường về gan, thận dù người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng.

"Khỏe không có nghĩa là chắc chắn không có bệnh hoặc không có yếu tố nguy cơ về bệnh tật", BS Phong nhấn mạnh.

Theo các bác sĩ, khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường và nhận diện các yếu tố nguy cơ. Từ kết quả khám, người dân có thể được tư vấn điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, vận động, sinh hoạt hoặc thực hiện thêm các kiểm tra cần thiết.

PGS-TS-BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM, cho biết chương trình được tổ chức với các nội dung khám phù hợp theo nhóm tuổi và đối tượng, bao gồm đánh giá những chỉ số sức khỏe cơ bản, khám chuyên khoa, xét nghiệm và sàng lọc các yếu tố nguy cơ theo hướng dẫn chuyên môn.

Ngành y tế Thành phố không đặt mục tiêu chỉ chạy theo số lượng. Một lượt khám chỉ được xem là đạt yêu cầu khi người dân được xác định đúng danh tính, thực hiện đầy đủ nội dung khám, ghi nhận các chỉ số và có kết luận phân loại sức khỏe rõ ràng. Trường hợp phát hiện bất thường phải được tư vấn, hướng dẫn khám tiếp và chuyển thông tin để theo dõi.

Từ tháng 9/2026, Sở Y tế triển khai đánh giá chất lượng các cơ sở tham gia chương trình theo bộ 48 tiêu chí, trong đó có 8 tiêu chí bắt buộc. Nội dung đánh giá bao gồm điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực, tổ chức khám, chất lượng chuyên môn, quản lý dữ liệu và việc thực hiện các quy định tài chính.

Theo kết quả Sở Y tế công bố ngày 20/10, trong 50 cơ sở y tế đã được kiểm tra, đánh giá, có 22 cơ sở xếp loại A, chiếm 44%; 28 cơ sở xếp loại B, chiếm 56%; chưa ghi nhận cơ sở xếp loại C.

Một số đơn vị được đánh giá có kết quả nổi bật gồm Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi, Trung tâm Y tế khu vực Dĩ An và Bệnh viện Lê Văn Thịnh.

Sở Y tế sẽ tiếp tục mở rộng đánh giá chất lượng đến các phòng khám đa khoa tư nhân, đồng thời hướng dẫn các đơn vị khắc phục hạn chế, cải tiến chất lượng khám sức khỏe.

Chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí tại TPHCM góp phần triển khai định hướng chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, được xác định tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 17/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Với hơn 6,3 triệu người đã được khám sức khỏe, khám sàng lọc, chương trình đang mở rộng cơ hội chăm sóc sức khỏe cho người dân TPHCM. Tuy nhiên, chênh lệch về tiến độ giữa các nhóm đối tượng và địa phương cho thấy việc hoàn thành mục tiêu khám sức khỏe toàn dân còn đòi hỏi những cách tổ chức phù hợp hơn với điều kiện sinh hoạt, làm việc và đi lại của từng nhóm dân cư.

Bài 2: Khám sức khỏe toàn dân - Linh hoạt cách làm, bệnh viện tư chung tay

Nguyễn Trần