Mở rộng dư địa bán điện, thúc đẩy điện mặt trời mái nhà

Nhu cầu điện mặt trời mái nhà tăng nhanh

Nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng tăng cùng yêu cầu sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải đang thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tại TPHCM, nhất là tại các siêu thị, trung tâm thương mại, công sở và khu dân cư.

Theo các chuyên gia, với thời gian hoàn vốn trung bình hơn 4 năm và tuổi thọ hệ thống khoảng 15-20 năm, ĐMTMN ngày càng trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với hộ gia đình và doanh nghiệp.

TPHCM có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nguồn năng lượng này, với số giờ nắng trung bình khoảng 1.400-1.700 giờ/năm.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, đánh giá ĐMTMN trên địa bàn Thành phố đã có những chuyển biến, phát triển rõ nét, song dư địa vẫn còn rất lớn, nhất là nhu cầu phát triển các hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ của người dân.

Hiện toàn TPHCM có hơn 22.000 hệ thống ĐMTMN. Trong đó, 6.241 hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ có tổng công suất lắp đặt 472 MWp.

Đơn giản hóa thủ tục, tăng dư địa bán điện

Ngày 9/9, Sở Công Thương TPHCM phối hợp Tổng công ty Điện lực TPHCM tổ chức hội nghị hướng dẫn triển khai Nghị định 243/2026/NĐ-CP của Chính phủ, trong đó tập trung vào các nội dung sửa đổi, bổ sung Nghị định 58/2025/NĐ-CP về phát triển điện tự sản xuất, tự tiêu thụ từ nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới.

Hội nghị nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thủ tục hành chính mà chính quyền cấp xã, phường, đặc khu gặp phải trong quá trình triển khai quy định mới, đồng thời thống nhất cách thức tổ chức thực hiện trên địa bàn.

Đại diện Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, Nghị định 243 bổ sung một số cơ chế phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ. Theo đó, tấm quang điện được phép lắp đặt không chỉ trên mái mà cả trên mặt bao che công trình.

Thủ tục cũng được đơn giản hóa. Chủ đầu tư chỉ cần thông báo tới UBND cấp tỉnh. Đối với hộ gia đình bán điện dư, không phải đăng ký hộ kinh doanh.

Đáng chú ý, tỉ lệ điện dư được bán lên lưới được nâng từ 20% lên tối đa 50%. Từ nay đến hết năm 2030, các bên được thỏa thuận tỷ lệ bán điện dư vượt mức 50%.

Quy định mới được kỳ vọng tạo thêm động lực để người dân, doanh nghiệp đầu tư ĐMTMN, góp phần phát triển nguồn điện phân tán, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực TPHCM, cho biết chỉ trong khoảng 3 tháng gần đây, số hệ thống ĐMTMN mà ngành điện tiếp nhận thông báo từ người dân đã tăng gần 3.000 hệ thống. Điều này cho thấy nhu cầu đầu tư, sử dụng nguồn điện mặt trời tại chỗ đang gia tăng.

Để đáp ứng nhu cầu đăng ký bán điện dư, Tổng công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC) đã triển khai trên website và ứng dụng chăm sóc khách hàng chức năng "Đăng ký bán sản lượng điện dư từ nguồn ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ", cho phép khách hàng đăng ký trực tuyến và gửi hồ sơ bán điện dư.

Tổng công ty tiếp tục duy trì chức năng nghiệm thu kết nối hệ thống ĐMTMN với hệ thống giám sát, điều khiển EVN-RMCS đối với các hệ thống đấu nối ở cấp trung áp.

Đồng thời, ngành điện TPHCM chủ động phối hợp UBND các phường, xã, đặc khu triển khai những nội dung thuộc trách nhiệm được quy định tại Nghị định 243/2026/NĐ-CP.

Phấn đấu mỗi năm thêm 10% hộ dân sử dụng điện mặt trời

Trước đó, UBND TPHCM đã ban hành Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển ĐMTMN trên địa bàn Thành phố.

Theo kế hoạch, TPHCM phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt, sử dụng ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc đạt tổng công suất phát triển tương đương khoảng 20% công suất lắp đặt theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030.

TPHCM hiện có khoảng 3,8 triệu hộ dân. Theo đại diện Tổng công ty Điện lực TPHCM, nếu mỗi năm có khoảng 10% hộ gia đình lắp đặt ĐMTMN, Thành phố sẽ hình thành nguồn điện phân tán quy mô lớn, đáp ứng một phần nhu cầu tại chỗ và góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Để thúc đẩy mục tiêu này, ngành điện TPHCM đang tăng cường truyền thông về lợi ích của ĐMTMN, đồng thời phối hợp với các hiệp hội và đơn vị liên quan hướng dẫn người dân triển khai thông qua website, ứng dụng và các nền tảng trực tuyến.

Việc mở rộng ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ, cùng cơ chế thông thoáng hơn trong bán điện dư, được kỳ vọng sẽ khai thác tốt hơn nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Lê Anh