Tìm động lực mới cho phát triển kinh tế đêm

Từng bước hình thành các không gian kinh tế đêm

Trong thời gian qua, kinh tế đêm tại TPHCM đã chuyển từ giai đoạn hình thành sang phát triển bước đầu, với sự tham gia ngày càng rõ nét của nhiều lĩnh vực dịch vụ và công nghiệp sáng tạo. Các hoạt động ngày càng đa dạng, góp phần kéo dài thời gian khai thác dịch vụ, mở rộng không gian tiêu dùng và tạo thêm sức sống cho đô thị.

Thành phố đã hình thành nhiều điểm đến thu hút người dân, du khách vào buổi tối như phố đi bộ Nguyễn Huệ, phố đi bộ Bùi Viện, chợ Bến Thành, đường sách Nguyễn Văn Bình, Bến Bạch Đằng, không gian ven sông Sài Gòn và khu vực biển Vũng Tàu.

Cùng với các hoạt động thương mại, ẩm thực và vui chơi, Thành phố từng bước khai thác giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật để phát triển các sản phẩm trải nghiệm về đêm. Những chương trình tham quan di sản, biểu diễn nghệ thuật, sự kiện văn hóa được tổ chức vào buổi tối góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và tạo thêm cơ hội gia tăng chi tiêu của du khách.

Lợi thế của TPHCM là sự kết hợp giữa không gian đô thị hiện đại, hệ thống di sản, thiết chế văn hóa, hoạt động nghệ thuật, ẩm thực với cảnh quan sông nước và ven biển. Đặc biệt, khu vực trung tâm Nguyễn Huệ - Bạch Đằng - Bến Thành có khả năng kết nối nhiều loại hình dịch vụ, hình thành các chuỗi trải nghiệm về đêm.

Việc mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất tạo thêm điều kiện để TPHCM khai thác những lợi thế về đô thị, sông nước, du lịch biển, thương mại và dịch vụ, qua đó đa dạng hóa sản phẩm kinh tế đêm. Tuy nhiên, việc xác định các khu vực trọng điểm, mô hình hoạt động và cơ chế quản lý cần được nghiên cứu, cụ thể hóa trong quy hoạch và chính sách phát triển của Thành phố.

Du lịch, lưu trú và công nghiệp văn hóa tạo dư địa phát triển

Với quy mô thị trường du lịch lớn, hệ thống lưu trú, nhà hàng, trung tâm thương mại và dịch vụ giải trí phát triển, TPHCM có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng kinh tế đêm.

Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, toàn địa bàn Thành phố có khoảng 4.805 cơ sở lưu trú với 106.292 phòng, trong đó có 81 khách sạn 4 - 5 sao với hơn 17.000 phòng.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Thành phố đón hơn 8,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng 34,5% so với cùng kỳ; tổng thu du lịch ước đạt 282.696 tỷ đồng, tăng 43,4%. Quy mô thị trường du lịch và lưu trú tạo dư địa để phát triển các hoạt động tiêu dùng về đêm, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu của du khách.

Trong đó, ẩm thực là một trong những lợi thế nổi bật. Sự phong phú của ẩm thực Nam Bộ, ẩm thực Việt Nam và quốc tế, cùng hệ thống nhà hàng, quán ăn, phố ẩm thực tại các khu vực tập trung đông du khách, tạo điều kiện phát triển những sản phẩm kết hợp ăn uống, mua sắm, giải trí và trải nghiệm văn hóa.

Bên cạnh đó, kinh tế đêm còn mở ra không gian phát triển cho các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo như nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thiết kế, tổ chức sự kiện và các sản phẩm văn hóa gắn với du lịch, thương mại. Đây là hướng phát triển có khả năng tạo ra những trải nghiệm khác biệt, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của điểm đến.

Tuy nhiên, sự kết nối giữa các cơ sở lưu trú với điểm đến du lịch, không gian văn hóa, trung tâm thương mại và dịch vụ giải trí ban đêm chưa đồng bộ. Nhiều sản phẩm vẫn hoạt động riêng lẻ, chưa hình thành những chuỗi trải nghiệm đủ hấp dẫn để khai thác hiệu quả nhu cầu và khả năng chi tiêu của du khách.

Thực tế, các hoạt động kinh tế đêm tại Thành phố vẫn chủ yếu tập trung vào ẩm thực, mua sắm, tham quan và vui chơi ngắn hạn; trong khi những sản phẩm có giá trị gia tăng cao như biểu diễn nghệ thuật, trải nghiệm di sản, giải trí theo chủ đề và dịch vụ sáng tạo chưa thực sự phong phú. Hệ thống giao thông kết nối các điểm đến, dịch vụ tiện ích về đêm và những điều kiện phục vụ nhiều nhóm khách khác nhau cũng còn hạn chế.

Những điểm nghẽn này khiến kinh tế đêm chưa phát huy đầy đủ tiềm năng từ thị trường du lịch, lưu trú và nhu cầu tiêu dùng của người dân, đồng thời đặt ra yêu cầu hình thành hệ sinh thái dịch vụ có tính liên kết, thay vì phát triển từng điểm đến riêng lẻ.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách để hình thành hệ sinh thái kinh tế đêm

Đáng chú ý, TPHCM đang xây dựng dự thảo nghị quyết quy định về tổ chức, hoạt động, cơ chế quản lý, chính sách ưu đãi và hỗ trợ phát triển kinh tế ban đêm. Ngày 30/9/2026, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố đã công bố lấy ý kiến đối với dự thảo này.

Việc xây dựng nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý để tổ chức, định hướng và thúc đẩy phát triển kinh tế đêm theo hướng đồng bộ, phù hợp điều kiện thực tiễn; khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư, kinh doanh, phát triển sản phẩm, dịch vụ và từng bước hình thành những không gian hoạt động mang bản sắc riêng của Thành phố.

Theo định hướng được Sở Văn hóa và Thể thao công bố, kinh tế đêm không chỉ là kéo dài thời gian hoạt động của các ngành dịch vụ mà còn mở rộng không gian sáng tạo, tiêu dùng, vui chơi, giải trí và trải nghiệm văn hóa của người dân, du khách. Trong đó, việc tăng cường liên kết giữa du lịch, thương mại, ẩm thực, văn hóa và công nghiệp sáng tạo được xác định là một trong những yêu cầu quan trọng.

Tại cuộc khảo sát ngày 5/10/2026, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TPHCM cơ bản thống nhất chủ trương trình dự thảo nghị quyết, đồng thời đề nghị làm rõ hơn các cơ chế tạo động lực phát triển kinh tế đêm, trong đó có chính sách hỗ trợ những hoạt động, sự kiện nhằm thu hút người dân và du khách.

Ban Văn hóa - Xã hội cũng lưu ý việc xác định phạm vi, tiêu chí và thẩm quyền công nhận các khu, tuyến, điểm kinh tế đêm. Khung giờ hoạt động cần linh hoạt nhưng phải gắn với điều kiện bảo đảm an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy, giao thông, bãi đỗ xe và bảo vệ môi trường.

Những yêu cầu này cũng phù hợp với quan điểm phát triển kinh tế ban đêm được Thủ tướng Chính phủ xác định tại Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 27/7/2020, theo đó phát triển kinh tế ban đêm phải gắn với nhu cầu thị trường, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, đồng thời nhận diện và kiểm soát các rủi ro, tác động tiêu cực.

Điều đó đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế đêm không chỉ hướng đến gia tăng doanh thu, mở rộng hoạt động dịch vụ mà còn phải hài hòa với đời sống dân cư, bảo đảm an ninh, an toàn, môi trường và chất lượng sống đô thị.

Cùng với việc hoàn thiện cơ chế quản lý, Thành phố cần thúc đẩy liên kết giữa các cơ sở lưu trú, điểm đến du lịch, thiết chế văn hóa, hoạt động nghệ thuật, thương mại, ẩm thực và dịch vụ vận chuyển, qua đó hình thành những chuỗi trải nghiệm đa dạng, có bản sắc, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm khách.

Với những lợi thế về thị trường, tài nguyên du lịch, văn hóa và không gian phát triển sau hợp nhất, TPHCM có điều kiện mở rộng hoạt động kinh tế đêm. Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, khắc phục tình trạng phân tán và thúc đẩy liên kết các loại hình dịch vụ sẽ là yếu tố quan trọng để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị kinh tế, nâng cao sức hút du lịch và tạo thêm động lực tăng trưởng bền vững cho Thành phố.

Nhật Thy