TPHCM chuyển liên kết vùng sang kiến tạo không gian phát triển

Ngày 18/9, tại TPHCM, UBND TPHCM cùng TP. Đồng Nai, TP. Cần Thơ và các tỉnh Tây Ninh, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang, Cà Mau tổ chức Hội nghị tổng kết hợp tác phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2023-2025 và ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030, với hơn 300 đại biểu tham dự.

Hợp tác mở rộng trên nhiều lĩnh vực

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh cho biết, hợp tác giữa các địa phương thời gian qua được mở rộng trên nhiều lĩnh vực, từng bước hình thành nền tảng kết nối về hạ tầng, thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ, y tế, giáo dục và an sinh xã hội.

Giai đoạn 2023-2025, liên kết vùng từng bước chuyển từ giao lưu, phối hợp sang triển khai các chương trình, dự án cụ thể. Các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TPHCM - Mộc Bài cùng các công trình kết nối sân bay Long Thành, cảng biển và logistics góp phần hình thành các trục giao thông chiến lược.

Hướng về ĐBSCL, TPHCM và các địa phương phối hợp nghiên cứu đường sắt TPHCM - Cần Thơ, đường bộ ven biển và giao thông thủy, tăng khả năng kết nối vùng nguyên liệu với các trung tâm chế biến, phân phối và xuất khẩu.

Trong lĩnh vực thương mại, 113 đơn vị với 279 sản phẩm, trong đó có 135 sản phẩm OCOP, được đưa lên các sàn thương mại điện tử, góp phần mở rộng kênh tiêu thụ cho sản phẩm địa phương.

Hợp tác khoa học - công nghệ, lao động và y tế cũng ghi nhận những kết quả cụ thể. TP. Cần Thơ phối hợp với 20 viện, trường tại TPHCM triển khai 20 nhiệm vụ khoa học - công nghệ; các phiên giao dịch việc làm vùng giới thiệu việc làm cho 7.160 lao động; nhiều kỹ thuật y tế chuyên sâu được TPHCM chuyển giao cho các địa phương.

Tuy nhiên, liên kết vùng chưa hình thành được nhiều chuỗi giá trị có quy mô và sức lan tỏa lớn. Một số công trình giao thông còn vướng nguồn vật liệu; hạ tầng giao thông, logistics tại ĐBSCL chưa đồng bộ; liên kết giữa vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, logistics và thị trường còn phân tán.

Những hạn chế này đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức hợp tác trong giai đoạn 2026-2030, chuyển từ phối hợp theo từng lĩnh vực sang hình thành các không gian phát triển, hành lang kinh tế và chuỗi giá trị liên vùng.

Điều phối theo không gian, liên kết theo chuỗi giá trị

Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Thanh Nhàn đề nghị chuyển mạnh từ các chương trình phối hợp sang triển khai các dự án chung, lấy hiệu quả đối với người dân và doanh nghiệp làm thước đo.

Theo đó, các địa phương cần ưu tiên kết nối đồng bộ đường bộ, đường thủy và logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí và nâng khả năng đưa hàng hóa trong vùng đến TPHCM và thị trường quốc tế.

Cùng với hạ tầng, liên kết cần được tổ chức theo hướng phát huy lợi thế bổ trợ giữa các địa phương. ĐBSCL phát huy thế mạnh về vùng nguyên liệu, nông nghiệp, thủy sản; Đông Nam Bộ về công nghiệp, cảng biển, logistics; TPHCM về thị trường, tài chính, khoa học - công nghệ và dịch vụ.

Đối với nông sản, cần hình thành chuỗi liên kết xuyên suốt từ giống, sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng đến chế biến, xây dựng thương hiệu, logistics và xuất khẩu, qua đó giảm chi phí trung gian, nâng giá trị gia tăng và tăng khả năng tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Từ góc độ hạ tầng, Giám đốc Sở Xây dựng Đồng Nai Nguyễn Anh Tuấn cho rằng giai đoạn 2026-2030 cần chuyển từ “phối hợp triển khai từng dự án” sang “cùng hoạch định một hệ thống kết nối thống nhất cho cả vùng”.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, giao thông TPHCM - Đồng Nai không chỉ nhằm giải quyết ùn tắc mà còn phải góp phần hình thành không gian kinh tế - đô thị liên kết. Đồng Nai đề xuất hoàn thiện mạng lưới đường bộ và các cầu vượt sông Đồng Nai; kết nối sân bay Long Thành với TPHCM, cảng biển và các trung tâm logistics; đồng thời phát triển đường sắt, metro liên vùng và khai thác đồng bộ toàn mạng lưới.

Mỗi cam kết phải tạo ra kết quả

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh, giai đoạn 2026-2030 cần tạo bước chuyển từ “cùng phối hợp” sang “cùng kiến tạo”, từ liên kết giữa từng địa phương sang liên kết theo không gian phát triển, từ kết nối hạ tầng sang hình thành hành lang kinh tế và từ hợp tác ngành sang chuỗi giá trị.

“Liên kết vùng không còn là sự lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu để mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh”, ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, TPHCM đề xuất tập trung phát triển hạ tầng chiến lược gắn với đô thị và logistics; kết nối nông nghiệp ĐBSCL, công nghiệp Đông Nam Bộ với hệ sinh thái tài chính, công nghệ và dịch vụ của TPHCM; đồng thời phối hợp xử lý các vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu theo tư duy liên vùng.

Các dự án vành đai, cao tốc, đường sắt, đường ven biển, cảng biển và logistics cần được đặt trong một mạng lưới thống nhất, thay vì tiếp cận theo địa giới hành chính của từng địa phương.

Theo ông Bùi Minh Thạnh, hiệu quả của thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030 phải được đo bằng kết quả sau ký kết, không phải bằng số lượng nội dung hợp tác. Mỗi nội dung cần được cụ thể hóa thành chương trình, đề án hoặc dự án, xác định rõ cơ quan đầu mối, tiến độ, nguồn lực và sản phẩm đầu ra.

“Mỗi cam kết phải có một hành động, mỗi hành động phải có một kết quả và mỗi kết quả phải tạo thêm giá trị cho người dân, doanh nghiệp và toàn vùng”, ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.

Linh Anh