Xây dựng hệ sinh thái tài chính số an toàn, tin cậy

Ngày 6/11, tại TPHCM, Diễn đàn An ninh tài chính số Việt Nam 2026 với chủ đề "AI và niềm tin số: Kiến tạo lá chắn an ninh tài chính Việt Nam" diễn ra, quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và chuyên gia.

Diễn đàn do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức.

Diễn đàn tập trung làm rõ mối quan hệ giữa an ninh mạng, an toàn dữ liệu, bảo vệ tài sản và niềm tin của người dùng đối với các dịch vụ tài chính số. Đây là những vấn đề ngày càng cấp thiết khi trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong hoạt động ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và thị trường vốn.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trương Minh Huy Vũ cho biết, phát triển kinh tế số và xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế là hai nhiệm vụ lớn của Thành phố, cùng đòi hỏi một yếu tố mang tính quyết định là niềm tin của nhà đầu tư, doanh nghiệp và người dân đối với hệ thống tài chính và các nền tảng số.

Theo ông Trương Minh Huy Vũ, trong môi trường tài chính hiện đại, niềm tin không chỉ được hình thành từ các mối quan hệ truyền thống mà còn phụ thuộc vào mức độ an toàn của hạ tầng công nghệ, khả năng bảo mật dữ liệu và năng lực bảo vệ tài sản số. Hệ thống tài chính không bảo đảm an toàn sẽ khó thu hút dòng vốn, công nghệ và các định chế tài chính quốc tế.

Từ góc độ quản lý và phát triển kinh tế Thành phố, lãnh đạo TPHCM đề nghị các chuyên gia, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp tập trung đề xuất những giải pháp khả thi, có thể chuyển hóa thành chương trình, dự án và sản phẩm cụ thể.

Trong đó, Thành phố đặt yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho các mô hình tài chính và công nghệ mới. Các mô hình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực tài sản số, blockchain, thanh toán đa tiền tệ xuyên biên giới và dịch vụ tài chính ứng dụng công nghệ mới cần được nghiên cứu, xác định rõ điều kiện và lộ trình triển khai, qua đó tạo không gian đổi mới sáng tạo, phục vụ hoạt động thương mại, du lịch, tiêu dùng và phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, cần phát triển hạ tầng dữ liệu gắn với AI và an ninh mạng. Khi quy mô dữ liệu và số lượng giao dịch số ngày càng tăng, năng lực lưu trữ, xử lý, bảo mật, quản trị rủi ro và ứng phó sự cố phải được nâng cao. Việc đầu tư các trung tâm dữ liệu cần gắn với hạ tầng công nghệ và hệ thống bảo đảm an ninh mạng, duy trì hoạt động liên tục.

Lãnh đạo TPHCM cũng nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực và nhận thức xã hội về an ninh mạng. Xây dựng niềm tin số không chỉ là trách nhiệm của chuyên gia công nghệ mà cần sự tham gia của cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, hiệp hội, doanh nghiệp và người dân.

Chuyển đổi số phải gắn với quản trị rủi ro

Tại Diễn đàn, Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho rằng quá trình chuyển đổi số phải gắn kết chặt chẽ giữa phát triển và bảo vệ, giữa đổi mới sáng tạo và quản trị rủi ro, giữa khai thác giá trị dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng.

Theo Đại tá Nguyễn Bá Sơn, lĩnh vực tài chính - ngân hàng giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế, vừa cung cấp nguồn lực cho phát triển, vừa thúc đẩy các phương thức giao dịch và thanh toán số. Vì vậy, an toàn hệ thống tài chính không chỉ liên quan đến hoạt động của từng tổ chức mà còn tác động đến ổn định kinh tế và niềm tin xã hội.

Theo số liệu được đại diện Bộ Công an nêu tại Diễn đàn, năm 2025 ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng vào các hệ thống thông tin. Trong 6 tháng đầu năm 2026, ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng.

Trước thực trạng này, Đại tá Nguyễn Bá Sơn nhấn mạnh an ninh tài chính số cần được tiếp cận như một nhiệm vụ chiến lược, gắn với bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm hoạt động an toàn, liên tục của nền kinh tế. Niềm tin số phải được xây dựng bằng năng lực bảo vệ thực chất, trách nhiệm rõ ràng và khả năng phòng ngừa, phát hiện, ứng phó hiệu quả với các nguy cơ.

Trong khi đó, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nhận định ngành ngân hàng đang chuyển từ giai đoạn phổ cập giao dịch số sang phát triển theo chiều sâu, với AI và các công nghệ mới ngày càng được ứng dụng rộng rãi.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của công nghệ cũng kéo theo nhiều rủi ro, đặc biệt là lừa đảo sử dụng AI, giả mạo hình ảnh và giọng nói bằng công nghệ deepfake, đánh cắp dữ liệu, chiếm đoạt tài khoản và tấn công hạ tầng tài chính.

Để xây dựng lá chắn an ninh tài chính quốc gia, TS. Đào Minh Tú đề xuất các tổ chức tài chính chuyển từ phòng thủ thụ động sang chủ động; chuẩn hóa dữ liệu và quản trị AI; phát triển hệ thống cảnh báo gian lận theo thời gian thực; tăng cường kiểm soát các quyết định tự động và chuẩn bị lộ trình nâng cấp công nghệ bảo mật trước những nguy cơ mới.

Linh Văn