Yêu cầu nhân lực cho giai đoạn vận hành thực chất của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam

Sau giai đoạn hình thành khung thể chế và bộ máy, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) đang bước sang một giai đoạn mới, khi những vấn đề về sản phẩm, thành viên, giao dịch và dòng vốn bắt đầu được đặt ra cụ thể hơn. Cùng với quá trình đó, yêu cầu đối với nguồn nhân lực cũng thay đổi.

Từ xây dựng thể chế đến vận hành thị trường

Tại các phiên họp gần đây của Hội đồng điều hành VIFC, sáu nhóm sản phẩm ưu tiên đã được định hướng, gồm quỹ đầu tư và quản lý tài sản, tài sản mã hóa dựa trên tài sản thực, tín chỉ carbon quốc tế, sàn giao dịch hàng hóa phái sinh, công nghệ tài chính và trái phiếu phát hành trong Trung tâm.

Những thay đổi này cho thấy VIFC đã chuyển từ giai đoạn hình thành ý tưởng và chuẩn bị sang cụ thể hóa cơ chế vận hành, sản phẩm và các chủ thể tham gia. Vì vậy, đối với doanh nghiệp và các định chế tài chính, vấn đề hiện nay không chỉ là theo dõi quá trình hình thành của Trung tâm mà cần xác định tổ chức có thể tham gia ở đâu, theo cách nào và cần chuẩn bị những gì.

Trong giai đoạn đầu, nhiều doanh nghiệp quan tâm đến VIFC chủ yếu để tìm hiểu mô hình tổ chức, các chính sách đặc thù và những cơ hội có thể xuất hiện khi Trung tâm đi vào hoạt động. Khi quá trình vận hành cụ thể hơn, nhu cầu thông tin cũng thay đổi. Lãnh đạo doanh nghiệp cần đánh giá tác động của VIFC đối với chiến lược và mô hình kinh doanh.

Những người làm đầu tư, tài chính phải hiểu thị trường vốn, các sản phẩm mới và dòng vốn xuyên biên giới sẽ vận hành theo cơ chế nào. Bộ phận pháp chế và tuân thủ phải theo sát các quy định về thành viên, ngoại hối, phòng, chống rửa tiền và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Với các bộ phận công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh doanh, những vấn đề như công nghệ tài chính (Fintech), tài sản số, mã hóa tài sản (tokenization) hay các mô hình giao dịch mới cũng trở thành những nội dung cần được quan tâm.

Khó khăn nằm ở chỗ những vấn đề này liên quan chặt chẽ với nhau. Một sản phẩm tài chính mới có thể kéo theo các vấn đề về mô hình kinh doanh, pháp lý, cấu trúc vốn, công nghệ, tuân thủ và quản trị rủi ro cùng lúc.

Một người có kinh nghiệm sâu trong lĩnh vực của mình chưa chắc đã có cái nhìn đầy đủ về các lĩnh vực còn lại. Đây là vấn đề nhiều tổ chức cần giải quyết khi chuẩn bị tham gia VIFC: Đội ngũ chuyên môn có thể mạnh ở từng mảng riêng, nhưng khả năng nhìn tổng thể và hiểu mối liên hệ giữa các mảng vẫn cần được bổ sung.

Nhân lực phải theo kịp tốc độ thay đổi của thị trường

Nguồn nhân lực luôn là một trong những nền tảng của các trung tâm tài chính quốc tế. Với VIFC, bài toán này có thêm áp lực về thời gian. Việt Nam cần chiến lược đào tạo dài hạn để hình thành đội ngũ chuyên gia tài chính có năng lực quốc tế, nhưng nhu cầu nhân lực cho giai đoạn vận hành đã xuất hiện. Không thể chờ một chu kỳ đào tạo đại học kéo dài nhiều năm mới có đủ nhân lực cho thị trường.

Vì vậy, bên cạnh đào tạo mới, nhiệm vụ cấp thiết là cập nhật năng lực cho những người đang làm việc tại ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, doanh nghiệp, công ty công nghệ và các tổ chức có khả năng tham gia VIFC. Đây là nhóm đã có nền tảng nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tế, nên trọng tâm không phải đào tạo lại kiến thức tài chính cơ bản mà là giúp họ hiểu môi trường mới, những thay đổi về thể chế và thị trường, cũng như yêu cầu đặt ra đối với tổ chức khi tham gia VIFC.

Cách tiếp cận này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, Cơ quan điều hành VIFC, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo. Cơ quan quản lý và Cơ quan điều hành VIFC cung cấp thông tin về những thay đổi trong thể chế và các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành; doanh nghiệp, các định chế tài chính đưa vào những bài toán thực tế của thị trường; còn các trường đại học và cơ sở đào tạo có nhiệm vụ hệ thống hóa, chuyển hóa những vấn đề đó thành chương trình đào tạo vừa bảo đảm chuyên môn, vừa bám sát thực tiễn.

Sự kết nối giữa các bên sẽ giúp chương trình đào tạo vừa theo kịp những thay đổi của thị trường, vừa trang bị cho người học một khung kiến thức đủ rộng để thích ứng với yêu cầu mới.

Đào tạo để người học có thể ra quyết định

Từ nhu cầu đó, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), với vai trò thành viên chiến lược của VIFC-HCMC, đã phối hợp cùng Cơ quan điều hành VIFC-HCMC triển khai chương trình “Tổng quan vận hành và chiến lược tham gia Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam”. Ba khóa đầu tiên được tổ chức trong năm 2026, với sự tham gia của lãnh đạo, quản lý và chuyên viên đến từ các tổ chức trong và ngoài hệ sinh thái VIFC.

Chương trình được xây dựng theo hướng giúp người học nhìn VIFC như một hệ thống, với nội dung từ mô hình tổ chức, cơ chế vận hành của các trung tâm tài chính quốc tế, khung thể chế Việt Nam, cấu trúc thị trường vốn và tiền tệ, các định chế trung gian đến Fintech, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), tài sản số, mã hóa tài sản, phòng, chống rửa tiền, quản trị rủi ro và chiến lược tham gia VIFC.

Theo đó, trọng tâm của chương trình không chỉ là cung cấp kiến thức riêng lẻ mà giúp đội ngũ quản lý, chuyên gia có cái nhìn tổng thể, liên kết các vấn đề và đặt chúng trong bối cảnh thực tế của hệ sinh thái VIFC.

Tiếp nối ba khóa đã triển khai, UEH và Cơ quan điều hành VIFC-HCMC dự kiến khai giảng Khóa 4 vào ngày 3/10/2026, hướng đến lãnh đạo, quản lý cấp trung tại các đơn vị thành viên hoặc dự kiến tham gia VIFC; các chuyên viên phụ trách chiến lược, pháp chế, đầu tư, tài chính, công nghệ, vận hành, quản trị rủi ro, phát triển kinh doanh và những cá nhân đang chuẩn bị tham gia hệ sinh thái này.

Nội dung Khóa 4 được cập nhật theo bối cảnh VIFC đã bắt đầu đi vào vận hành và hệ thống quy định cụ thể hơn so với thời điểm các khóa đầu tiên được tổ chức. Các chuyên đề tập trung vào bốn nhóm: mô hình và khung pháp lý; thị trường và các định chế tài chính; đổi mới tài chính với Fintech, sandbox, tài sản số và mã hóa tài sản; quản trị rủi ro và chiến lược tham gia VIFC.

TS. Đinh Công Khải, Phó Giám đốc UEH, cho rằng phát triển nguồn nhân lực cho VIFC phải đi cùng với sự thay đổi của thể chế và thị trường. Nội dung đào tạo vì thế cần được cập nhật liên tục, nhất là trong giai đoạn các cơ chế mới được đưa vào thực tế. Mục tiêu không chỉ cung cấp thêm kiến thức mà quan trọng hơn là giúp người học hiểu mối liên hệ giữa kiến thức đó với công việc và các quyết định của mình.

Khi một trung tâm tài chính bắt đầu vận hành, thể chế mới chỉ là điều kiện ban đầu. Khả năng tạo ra sản phẩm, giao dịch và dòng vốn còn phụ thuộc vào năng lực của những người trực tiếp tham gia thị trường. Với VIFC, đây cũng là thời điểm doanh nghiệp và các định chế tài chính cần đánh giá mức độ sẵn sàng của đội ngũ. Khi thị trường bắt đầu chuyển động, chuẩn bị nguồn nhân lực không còn là câu chuyện dành cho tương lai.

TS. Nguyễn Hoàng Lê
(Viện trưởng Viện Phát triển Nguồn nhân lực và Kinh doanh)